Jeoloji Mühendislerinden Kapadokya uyarısı

Cumhuriyet Ruhu tasarımla buluştu

İçeriği Görüntüle

Kapadokya’da 29 Ekim’de Nevşehir-Göreme Açık Hava Müzesi girişine yakın bir bölgede meydana gelen peribacası çökmesinin can kayıpları ve yaralanmalara yol açmasının ardından TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası yazılı bir açıklama yayımladı.
Oda, yaşamını yitirenlerin yakınlarına başsağlığı, yaralananlara ise acil şifalar dilerken, olayın bölgenin hassas jeolojik yapısının korunması ile insan güvenliğinin birlikte ele alınması gerektiğini bir kez daha ortaya koyduğunu vurguladı.Açıklamada, Kapadokya’daki planlama, yapılaşma ve turizm faaliyetlerinde jeolojik ve jeoteknik koşulların temel alınması, kamusal denetimin ise etkin biçimde yürütülmesi gerektiğine dikkat çekildi.
“KAPADOKYA’NIN DOĞAL YAPISI SÜREKLİ RİSK ÜRETİYOR”
Jeoloji Mühendisleri Odası, Kapadokya’nın volkanik kayaçları, peribacaları, vadileri ve kaya oyma mekânlarıyla doğal ve kültürel mirasın iç içe geçtiği eşsiz bir alan olduğunu belirtti. Ancak bu yapıların ayrışma ve aşınma süreçlerinin devam ettiği dinamik jeolojik ortamlar olduğuna işaret edilen açıklamada, kayaç dayanımı, çatlak sistemleri, su etkisi, sıcaklık değişimleri ve donma-çözülme süreçlerinin kaya düşmesi ve çökme riskleri açısından sürekli değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.
Açıklamada ayrıca, söz konusu doğal riskler göz önünde bulundurulmadan sürdürülen yoğun turizm faaliyetleri, kontrolsüz yapılaşma, trafik, yol ve altyapı çalışmalarının bölgenin doğal yapısında ciddi tahribata yol açtığı kaydedildi. Kaya oyma mekânlarda gerçekleştirilen müdahaleler, otel ve turizm tesisleri için yapılan kazılar, boşluk genişletme çalışmaları, taşıyıcı kaya kesimlerinin inceltilmesi, ilave yapı yükleri, titreşimler ve su sızıntılarının kaya kütlelerinin dengesini olumsuz etkilediği belirtildi.
“OLAYIN NEDENİ BİLİMSEL İNCELEMELERLE ORTAYA KONULMALI”
Jeoloji Mühendisleri Odası, Göreme’deki otel inşaatları ve doğal mirasın korunmasına ilişkin daha önce de çeşitli uyarılarda bulunduğunu hatırlatarak, 2024 yılında gerçekleştirilen ve peribacalarının korunması ile kaya düşmesi risklerinin değerlendirildiği toplantılarda bilimsel koruma ve jeopark yaklaşımına ilişkin görüşlerini paylaştıklarını açıkladı.
Oda, geçmiş yıllarda hazırlanan araştırma ve raporların sahada ne ölçüde uygulandığının kamuoyuna açıklanması gerektiğini belirterek, belirlenen risklere karşı hangi tedbirlerin alındığı ve denetim süreçlerinin nasıl yürütüldüğünün şeffaf şekilde paylaşılmasını istedi.
Açıklamada, yaşanan son çökme olayının nedeninin ayrıntılı saha incelemeleri tamamlanmadan belirli bir yapılaşma veya müdahaleye bağlanamayacağı vurgulanırken, araştırmalar sırasında doğal süreçlerin yanı sıra çevredeki kazılar, yapılaşmalar, kullanım değişiklikleri ve geçmiş müdahalelerin de incelenmesi gerektiği ifade edildi. Olası ihmal ve sorumlulukların tüm yönleriyle araştırılması ve sonuçların kamuoyu ile paylaşılması çağrısında bulunuldu.
“JEOLOJİK RİSK İZLEME BİRİMİ KURULMASI TALEBİ”
TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası, Kapadokya’nın jeolojik ve kültürel mirasının korunması, can güvenliğinin sağlanması ve turizm faaliyetlerinin sürdürülebilir biçimde yürütülmesi için bölgenin bütüncül bir jeopark yaklaşımıyla yönetilmesi gerektiğini belirtti. Bilimsel araştırmayı, eğitimi ve yerel katılımı esas alan bir yönetim modelinin oluşturulması gerektiğinin altı çizildi.
Oda, bu kapsamda Göreme Açık Hava Müzesi başta olmak üzere peribacaları, kaya oteller, kaya oyma yapılar ve ziyaretçi güzergâhlarında ayrıntılı jeolojik ve jeoteknik etütler yapılmasını önerdi. Güvenliği bilimsel raporlarla ortaya konulamayan yeni kazı ve genişletme çalışmalarına izin verilmemesi gerektiği belirtilirken, riskli alanlarda kullanımın sınırlandırılması, gerekli durumlarda tahliye ve erişim kısıtlamalarının uygulanması istendi.
Ayrıca Kapadokya Alan Başkanlığı bünyesinde bir “Jeolojik Risk İzleme Birimi” kurulması çağrısında bulunan Oda, çatlak gelişimleri, deformasyonlar, su sızıntıları ve kaya kütlesindeki değişimlerin düzenli olarak takip edilmesini önerdi. Koruma, ruhsatlandırma ve denetim süreçlerinde yeterli sayıda
jeoloji mühendisinin görev alması gerektiği vurgulanırken, üniversiteler ve meslek odalarının bilimsel birikiminin karar alma süreçlerine etkin şekilde yansıtılması talep edildi.
TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası, Kapadokya’nın yalnızca Türkiye için değil, insanlığın ortak mirası niteliğinde bir jeolojik değer olduğunu belirterek, ilgili kurumları bilimsel araştırma, risk azaltma ve etkin denetim esasına dayalı bütüncül bir yönetim anlayışını hayata geçirmeye çağırdı.
(TMMOB Bülten)